Khyal Muhammad

زندگی‌نامه

استاد خیال محمد، با نام کامل خیال محمد خان آفریدی، در ۱۹۴۶ در روستای چورا در خیبر ایجنسی، در خانواده‌ای آفریدی و اهل موسیقی زاده شد. پدرش، سپین‌گل، و برادر بزرگ‌ترش، سیف‌الملوک، هر دو با موسیقی آشنا بودند. سیف‌الملوک او را در سال ۱۹۵۸ به رادیو پشاور برد؛ خیال محمد در آنجا، در سیزده‌سالگی، نخستین اجرای رادیویی خود را داشت و در آغاز طبله و هارمونیه می‌نواخت. او از اواخر دههٔ ۱۹۶۰ به خواندن غزل‌های پشتو روی آورد و با اجرایی آمیخته به ظرافت کلاسیک و بیان مردمی، به چهره‌ای برجسته در موسیقی غزل پشتو بدل شد. آثارش اغلب بر شعرهای عاشقانه و اندوه‌بار تکیه دارند؛ از جمله «زلفې اړوې را اړوې دا دي»، «په نیمه شپه کې تورې سترګې»، «اننګي مې سره ماران» و «بې ګناه چې ګناهګار شي هغه». خیال محمد در سال‌های ۱۹۷۳–۱۹۷۴ با فیلم «دارای خیبر» وارد سینمای پشتو شد و در ادامه برای فیلم‌های بسیاری آواز پس‌زمینه خواند. او در سال ۱۹۹۱ جایزهٔ ملی فیلم پاکستان را برای خوانندگی پس‌زمینه دریافت کرد و نشان افتخار عملکرد پاکستان نیز از افتخارات اوست. در سال ۲۰۱۶ دولت افغانستان نشان میر بچه‌خان را به او اعطا کرد. کارنامهٔ چنددهه‌ای او در رادیو، سینما و موسیقی غزل، نقشی ماندگار در گسترش و شناساندن غزل پشتو داشته است. اجرای او، که شعر و ملودی را با بیانی سنجیده به هم پیوند می‌داد، بر نسل‌های بعدی خوانندگان این زبان اثر گذاشت.