شبنم ثریا

زندگی‌نامه

شبنم ثریا، که در انتشارهای لاتین بیشتر با نام «Shabnam Surayo» شناخته می‌شود، در کولاب و در خانواده‌ای رشد کرد که اجرای موسیقی در آن حرفه‌ای شناخته‌شده بود. مادرش ثریا قاسموا از خوانندگان نامدار تاجیکستان است و خواهر کوچک‌ترش فرزانهٔ خورشید نیز به خوانندگی روی آورد. این محیط، پیوند اولیهٔ شبنم با صحنه را فراهم کرد، اما فعالیت بعدی‌اش هویتی مستقل در موسیقی پاپ تاجیک به وجود آورد. تصویری روشن از آغاز این رابطه در ویدئوی اجرای نوجوانی او باقی مانده است. آسیاپلاس از شبنم سیزده‌ساله‌ای نوشته که در سال ۱۹۹۴، در جشن تولد مادرش در کاخ فرهنگ کولاب آواز می‌خواند. سال‌ها پیش از شهرت گسترده، زندگی خانوادگی و صحنه در چنین مناسبتی کنار هم قرار گرفته بودند. اجراهای حرفه‌ای منظم او در دههٔ ۲۰۰۰ گسترش یافت و «از کدامی سفر» در سال ۲۰۰۶ به شناخته‌شدن بیشترش انجامید. حضور در برنامه‌ای با لیلا فروهر در دوشنبه نیز به همین دوره مربوط است. به این ترتیب، در همان سال‌های رشد، کار او با فضای گسترده‌تر موسیقی فارسی‌زبان پیوند خورد، در حالی که هویت تاجیکی‌اش حفظ شد. ارتباط با مخاطبان افغانستان بخش مهمی از این مسیر شد. شبنم در گفت‌وگویی پیش از کنسرت لندن با جانی‌بیک مراد در سال ۲۰۰۸، از اجرای ترانه‌های افغان و تاجیک و هم‌زبانی مخاطبان سخن گفت. او در همان گفت‌وگو بر داشتن مسیر هنری شخصی تأکید کرد؛ یعنی گسترش رپرتوار فرامرزی را در کنار استقلال هنری قرار داد. «بیا که بریم باغ»، «از پنجره» و «بزن دوتاره» راه‌های متفاوتی برای ورود به مجموعهٔ آثار او هستند. موسیقی عامه‌پسند و مواد سنتی هر دو در کارش حضور دارند و همکاری‌ها و سفرهای هنری، این رپرتوار را به موقعیت‌های تازه می‌برند. آشنایی زبانی میان مخاطبان، به فهم ارتباط خواننده‌ای از کولاب با شنوندگان بیرون از تاجیکستان کمک می‌کند. تور آمریکایی «از کولاب تا کابل» در سال ۲۰۲۲، او را در کنار قیس الفت، خوانندهٔ افغانستان، قرار داد. نام تور پیوندی را بیان می‌کند که در سراسر کارنامه‌اش دیده می‌شود: ریشهٔ تاجیکی، رابطهٔ موسیقایی با افغانستان و مخاطبانی دور از هر دو سرزمین. مسیر شبنم از اجرای نوجوانی در جشن مادر تا صحنه‌های بین‌المللی، تداوم خانوادگی را با ساختن کارنامه‌ای مستقل همراه کرده است.